‘Flow ervaren tijdens televisiekijken’ is een begrip dat geïntroduceerd is door mediawetenschapper Raymond Williams in 1974. Hij bedoelt met het begrip flow de eenwording die bij de kijker van televisie ontstaat met de televisie. Oorzaak daarvoor is de combinatie van de uitgezonden programma’s met reclames. Het zorgt namelijk dat de kijker de ruimte en de wereld om zich heen vergeet en de televisiewereld ervaart als geldende realiteit. Tegenwoordig heeft de televisiekijker, naast de uitgezonden programma’s en reclameonderbrekingen, ook de beschikking over aanverwante media zoals de laptop, PC, smart phone en/of Tablet. Via deze kanalen kan de kijker extra informatie opzoeken dat betrekking heeft op het uitgezonden programma. In het verleden had de komst van de afstandsbediening al effect op de kijkbeleving; nu zijn ook deze mediadragers van invloed!

De ontwikkeling van Flow

Toen Raymond Williams het begrip flow introduceerde bij televisiekijken, was televisie een medium dat enkel uitzond en door producenten geprogrammeerd werd. Voor de kijker stond alles vast. Het enige wat van hen werd verwacht, was dat er naar de televisie gekeken werd en dat zij vooral bleven kijken. Dit heeft jarenlang de basis voor de notie van flow gevormd tijdens televisiekijken. Het mag duidelijk zijn dat de koppeling van internet aan televisie nieuwe mogelijkheden heeft geschapen en dat de toevoeging van sociale media een nieuwe laag aan de televisiekijkbeleving hebben gekoppeld. Hierdoor is zowel de rol van de producent alsook die van het publiek veranderd. Er wordt echter nog niet gesteld dat door deze ontwikkeling de flow is verdwenen. Want ondanks dat de extra dimensies worden toegevoegd aan de kijkervaring, zorgen ze wel voor een verdere versplintering van content die uitgezonden wordt. Daarnaast wordt het publiek versplinterd die gebruikmaken van meerdere media tegelijk. Om de verscheidenheid aan media tijdens televisiekijken te illustreren en om te zien hoe het juist goed zou kunnen werken is het format TV Lab van Nederland 3 een buitengewoon interessante ontwikkeling.

Wat is TV Lab

De televisiekijker wordt gevraagd zijn mening te geven en om een stem uit te brengen over de getoonde programma’s. Hiervoor mag de kijker gebruikmaken van de aangedragen aanvullende media, maar beslist uiteraard zelf van welk medium er gebruik gemaakt wordt.  Een van de ideeën binnen dit format is dat het publiek zelf een televisieformat kan aandragen. In de 2011 editie was dat Truman.

“Twee teams krijgen de opdracht om van één socialemediafanaat alles te weten te komen en diegene uiteindelijk ook nog eens allerlei opdrachten uit te laten voeren. Zonder dat deze Truman dat weet. Het team dat het beste en het snelste in slaagt is de winnaar van dit televisieexperiment.” (NPO/BNN, 2011)

Truman

Get Microsoft SilverlightBekijk de video in andere formaten.

De betrokken kijker

Om bruggen te slaan tussen het gebruik van verschillende media tijdens televisiekijken, is het voor het publiek in het huidige medialandschap zeer waardevol om het gevoel te ervaren dat wat zij zien en kunnen gebruiken aan media een vorm van realiteit met zich meedragen. Het publiek moet zich betrokken voelen bij dat wat er op televisie verschijnt. Tevens houden producenten op deze wijze grip op het publiek en op het mediagebruik. Alle aanvullende informatie en verschillende media zijn van meerwaarde in de televisiekijkbeleving, mits deze naadloos op elkaar aansluiten en meerwaarde voor het publiek heeft. Om als producent de kijker te sturen moet het kernmedium (in dit geval de televisie) voor hen helder zijn. Het moet voor het publiek helder zijn van waaruit alle ander ingezette media (computer, telefoon en tablet) komen en waar de terugkoppeling van de inhoud van die aanvullende media plaatsvindt. Op die manier kan de flow bij de kijker gewaarborgd blijven. De samenkomst van media legt de basis om een nieuwe flow bij het publiek te realiseren. Transparantie van de ingezette media werkt hier heel goed bij. Als het publiek niet bewust is van de gebruikte media, maar wel schakelt dan wordt de flow niet onderbroken. Daarnaast kan een sterk gehypermedieerde uitzending, waarbij het overduidelijk is van welke media er gebruik wordt gemaakt, er ook voor zorgen dat de kijker zal schakelen. Op deze manier wordt het voor het publiek duidelijk dat alle ingezette media daadwerkelijk bij de uitzending horen en gedegen in het format verwerkt zitten. Dit kan de kijker daardoor niet als onderbreking in de flow ervaren. In het voorbeeld hieronder valt bijvoorbeeld terug te lezen hoeveel mensen waar gebruik van hebben gemaakt bij het kijken naar de programma’s van TV Lab. Voor elke kijker zal het duidelijk zijn geweest waar hij of zij gebruik van kon maken. Dit is dus een illustratie  van informatie hoe een sterk gehypermedieerde uitzending er uit kan zien.

De verandering

De komst van sociale media binnen programma’s hebben zeker invloed op de ervaring van flow. Aan het ouderwetse medium televisie wordt iets nieuws toegevoegd en daar kan het publiek eigenlijk niet omheen. Voor het publiek is televisiekijken een onafhankelijke bezigheid geworden, waarin zij op hun eigen manier van de ingezette media gebruikmaken. Zij bepalen zelf waar, wanneer en hoe zij televisiekijken. Op deze wijze ontstaat er een door de kijker aangestuurde flow tijdens televisiekijken. Voor programmamakers is het echter relevant om te weten hoe zij het publiek aan zich kunnen blijven binden bij dat wat er op televisie verschijnt. Voor producenten is het lastig in te schatten hoe en of het publiek meegaat in de aangedragen media. De keuze om dit te doen ligt immers bij de kijker zelf. De door de kijker gestuurde flow heeft hierdoor de overhand. Producenten zouden deze vorm van flow moeten aanmoedigen, aangezien op deze manier de flow bij de kijker het beste in stand blijft. Het is de kijker die de schakeling tussen de verschillende media maakt. Dit zou ook vanuit de producent de voorkeur moeten genieten. De door de kijker gerealiseerde flow en de door de producenten geprogrammeerde (vroegere) flow leven naast elkaar. Het publiek beslist zelf wat er gekeken wordt, maar de producenten leveren de content en stellen vooralsnog een programmering samen. Uiteindelijk zijn het toch de producenten die voor de content hebben gezorgd. In het groter geheel kan er gesteld worden dat zij de basis hebben gelegd voor de kijker gestuurde flow.

Over deze gastredacteur

Irene (1982) Heeft de bacheloropleiding Communicatie en Informatiewetenschappen en de masteropleiding Nieuwe Media en Digitale Cultuur aan de Universiteit Utrecht afgerond. Zij is afgestudeerd in het onderwerp televisie en het gebruik van aanvullende media. Heeft stage gelopen op de webredactie van HumorTV.nl van de VARA.

Momenteel werkt Irene als Second Screen Producer voor SBS Broadcasting.

The following two tabs change content below.

Gastredacteur

Crossmedialog is altijd op zoek naar nieuwe artikelen en onderwerpen die wetenschappelijke kennis op een laagdrempelige en praktische manier uitleggen. Wij zijn ook erg trots dat andere hun kennis met ons en jullie willen delen. Wil je ook gastredacteur worden? Neem dan contact met ons op!

Laat uw reactie achter